Hoe plant-aardig zijn wij in Friesland anno 2020: deel 2 (de praktijk)

In deel één van dit artikel las je hoe mijn nieuwsgierigheid is gewekt naar de trend plantaardig (vegan) eten. In dit tweede deel kijk ik hoe dit in Friesland leeft en laat ik een aantal ‘ervaringsdeskundigen‘ aan het woord.


foto: Sanne Eva Dijkstra

Positiever zelfbeeld
Sonja Snoodijk (43) uit Tijnje is zangeres en zangcoach. Sonja eet sinds augustus 2019 zo plantaardig als mogelijk. Haar beweegredenen? “Ik houd ontzettend van dieren en wilde me lichamelijk fitter voelen. Daarnaast wilde ik graag iets bijdragen aan de wereld en een kleinere voetafdruk achterlaten.” Ze geeft aan dat ze door deze bewustere levensstijl ook een positiever zelfbeeld heeft gekregen.

In de praktijk lukt het haar best goed om plantaardig te leven. Ze is moeder van twee volwassen kinderen die beiden nog thuis wonen. Voor het gezin kookt ze zoveel mogelijk veganistisch. Vleesvervangers probeert ze uit maar deze vindt ze niet altijd even lekker of een ‘goede’ aanvulling. De rest van het gezin eet wel vlees. Haar man en kinderen hebben daarom een eigen vak in de koelkast voor hun kaas en vleesbeleg. “Als ze het zelf maar halen”, zegt Sonja lachend.

Life changer
Voor Sanne Eva Dijkstra (34) is dierenleed de hoofdreden om plantaardig te eten. “Maar ik vind ook dat we voor het klimaat eigenlijk niet anders meer kunnen dan ons voedingspatroon aanpassen.” Sanne is freelance tekstschrijver en journalist en woont met haar vriend, kat en ‘rescue-hond’ in Deinum. Nadat ze in de zomer van 2018 het boek ‘Dieren eten’ van Jonathan Safran Foer las, heeft ze geen vlees meer aangeraakt. Ze noemt het boek een life changer. Ze at daarna nog wel kaas, eieren en heel af en toe vis, maar probeert ook dat sinds een paar maanden te laten staan.


Foto: Sanne Eva Dijkstra | Jantina Talsma

Experimenteren met eten
“Het is een proces”, legt Sanne uit. “Ik heb de stap van vega naar plantaardig misschien wel wat onderschat. Zo verbaas ik me erover hoeveel producten iets dierlijks bevatten. Soms vind ik het dus best lastig om alles ‘goed’ te doen. Ik deel wel eens iets op social media over mijn keus om plantaardiger te eten, maar dat maakt me er wel extra bewust van als ik tóch nog eens kaas eet. Terwijl ik het natuurlijk vooral voor mezelf doe en juist ook heel erg geloof in kleine stapjes op weg naar verandering.”

 

Sanne houdt van koken en dat maakt het volgens haar makkelijker om te experimenteren met gerechten.“Ik mis vlees absoluut niet, vind het leuk om met nieuwe gerechten en ingrediënten te experimenteren en gebruik weinig vleesvervangers. Maar ik kan me wel voorstellen dat vleesvervangers voor veel mensen een makkelijk alternatief zijn.” Haar vriend eet nog steeds af en toe vlees, maar thuis eten ze samen hoofdzakelijk plantaardig. De ‘uitstapjes’ naar vlees maakt hij bijvoorbeeld op zijn werk of wanneer ze uit eten gaan.


Buitenhuis eten

Uit eten gaan vinden zowel Sonja als Sanne nog wel een uitdaging. Als Sanne bij vrienden eet, geeft ze meestal aan vegetarisch te eten. “Juist omdat ik zelf nog niet 100% plantaardig eet, voelt het gek om van een ander te vragen er rekening mee te houden. Al doet eigenlijk niemand er ooit moeilijk over.” Als Sonja weet waar ze naartoe gaat, kijkt ze meestal online even op de menukaart. Maar de keuze voor vegan opties is nog erg beperkt, vinden beide. Tip: geef van tevoren je wensen aan, koks willen meestal wel iets apart voor jou maken.

Sonja heeft geen spijt van de omslag naar deze way of life. Ze voelt zich energieker en is vooral blij met haar keuze als ze naar dieren kijkt. Sanne voelt zich ‘lichter’, frisser en – een fijne bijkomstigheid – ze heeft minder buikklachten.

Uitdaging
Koks merken zeker een verschuiving op het gebied van eten. Zo ook Uiltsje Dijkstra, chefkok bij Restaurant Houke en Lokaal 55. Uiltsje was jarenlang werkzaam bij ‘t Plein in Joure en is al veertig jaar werkzaam in de horeca. Hij vertelt dat daar waar dertig jaar geleden één keer in de maand een vegetariër in het restaurant at, er nu elke avond wel iemand is die vegetarisch, veganistisch of glutenvrij eet. Uiltsje blijft zichzelf ontwikkelen: “Het is leuk om nieuwe gerechten uit te proberen. Ik ziet het als een uitdaging iedereen smakelijke en gelijksoortige gerechten voor te zetten.”


Foto: Sanne Eva Dijkstra

Experimenteren
Uiltsje haalt inspiratie uit culinaire vakbladen en door zelf uit eten te gaan. Laatst zag hij bij het tv-programma Heel Holland Bakt iemand een vegan taart bakken. Het schuim van de eiwit werd vervangen door schuim van kikkererwtensap. “Kijk, dat wil ik nou graag zelf een keer uitproberen.” Uiltsje heeft als chefkok alle vrijheid om te maken wat hij wil en daardoor genoeg ruimte om te experimenteren.

Ook Auke Sonsma, chefkok en eigenaar van Brasserie AnderS in Langweer, zegt het verschil te zien. Auke zit al 32 jaar in de horeca, waarvan 26 jaar als chefkok. Zijn restaurant heeft vegetarische gerechten op de kaart en houdt in de keuken rekening met glutenvrije wensen. Wil je een volledige plantaardig gerecht? Bel dan even van tevoren is zijn advies. “Dan maak ik iets lekkers klaar van paddenstoelen of iets dergelijks.” Om getriggerd te blijven, examineert Auke al bijna 25 jaar op scholen. Het houdt hem scherp. “Ik leer veel van de vindingrijkheid van studenten voor gerechten.”

Tip van de chef

Een lekker vegan gerecht, tipt Uiltsje mij, is een groentenloempia van knolselderij. “Je haalt een dun laagje van de selderij af en gebruikt dit als jasje. Hierin verpak je de fijn gesneden groenten, even blancheren en je hebt een heerlijke loempia.”


Illustratie: Liflotte


Conclusie: steeds bewuster leven
Al met al denk ik dat we er steeds meer bewust van raken dat we anders naar ons eten kunnen en moeten kijken. We zijn genoodzaakt de komende tijd anders te leren kijken naar ons voedingspatroon. Supermarkten zullen steeds meer plantaardige producten aanbieden en daar shoppen wij – althans, dat is mijn hoop – het liefst steeds meer plasticvrij. Maar dat is weer een heel ander onderwerp maar in mijn ogen zeker ook noodzakelijk. In restaurants zullen we uit steeds meer vegan gerechten kunnen kiezen. Of we het gaan redden voor 2030, durf ik niet te zeggen. Zelf ben ik een flexitariër en eet ik om gezondheidsredenen al 1,5 jaar zo glutenvrij als mogelijk. Daarnaast gebruik ik weinig koemelk. Ik sprak ook met mijn gezin over dit onderwerp. Zelf denk ik vlees niet echt te missen. Mijn man wel. De tijd zal het leren. Laten we in elk geval ons best doen om de wereld samen leefbaar te houden. Voor onszelf, onze kinderen en kleinkinderen. En niet te vergeten: voor alle flora en fauna.

Lotte van der Meij

LiF – Leven in Friesland

Lees hier deel 1.

—————————————————————————————-

Restaurants

* Restaurant Houke: wil je Uiltsjes gerechten zelf proeven? Op donderdag, vrijdag en zaterdag kun je aanschuiven bij Restaurant Houke in Sneek. Wel even reserveren! Dat kan ook op www.restauranthouke.nl.

* Brasserie AnderS: genieten van Auke zijn gerechten? Kijk op www.brasserieanders.nl voor de menukaart en openingstijden.

* Sanne Eva Dijkstra
www.sanneeva.nl
https://www.instagram.com/sanneeva/